Κύστη μαστού | Μαστολόγος Eύοσμος Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος

Κύστη μαστού και πιθανότητες καρκίνου

Κύστη μαστού – Μαστολόγος Χειρουργός, Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος

Κύστη μαστού | Μαστολογος  Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος

Κυστη μαστου και πιθανότητες καρκίνου

Η κύστη ορίζεται ως ένας κλειστός χώρος ή ένας μη φυσιολογικός σάκος που βρίσκεται μέσα σε έναν ιστό, συνήθως περιέχει υγρό περιεχόμενο και το εσωτερικό της τοίχωμα επαλείφεται από επιθήλιο. Όταν δεν υπάρχει επιθήλιο ονομάζεται ψευδοκύστη. Με απλά λόγια, η κυστη μαστου αποτελεί ένα κλειστό σακοειδή χώρο στο εσωτερικό του μαστού που συνήθως περιέχει μόνο υγρό.

Η κυστη μαστου (ή κυστικές βλάβες ή κυστικά μορφώματα ή κυστικές μάζες μαστού) αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες που οι γυναίκες επισκέπτονται τον μαστολόγο τους. Υπολογίζεται ότι το 7-10% των γυναικών θα αναπτύξει μία συμπωματική κυστη μαστου  στην διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας.

Κυστη μαστου συμπτώματα

Οι κυστικές μάζες του μαστού είναι τις περισσότερες φορές ασυμπτωματικές. Όταν δεν προκαλούν συμπτώματα ανακαλύπτονται κατά την διάρκεια του προσυμπτωματικού ελέγχου με μαστογραφία, ή στα πλαίσια διερεύνησης άλλου συμπτώματος (όπως για παράδειγμα η μαστωδυνία) που μπορεί να σχετίζεται ή όχι με την κύστη μαστού. Οι συμπωματικές κύστες  μαστού μπορεί παρουσιαστούν ως ψηλαφητά μορφώματα του μαστού με ή χωρίς πόνο, με ή χωρίς φλεγμονή, και επίσης, σε πολύ μικρή συχνότητα, με απέκκριμα από τη θηλή.

Ο πόνος που συνοδεύει μία κυστη μαστου είναι συνήθως ξαφνικός και σχετίζεται είτε με απότομη διάταση της, είτε με διαρροή περιεχομένου της στους γύρω ιστούς προκαλώντας  χημικό ερεθισμό. Ο πόνος επίσης είναι δυνατό να σχετίζεται με την λύση μίας κύστης μαστού η οποία πιθανώς έχει ραγεί ή έχει αποκρίνει το περιεχόμενο της μέσα σε ένα πόρο. Στις περιπτώσεις μαστωδυνίας που σχετίζεται με κυστη μαστου – κυστικές βλάβες, ο πόνος στο στήθος δεν ακολουθεί τον κυκλικό χαρακτήρα της εμμήνου ρήσεως. Η εμφάνιση υγρού από το στήθος λόγω κύστης είναι σπάνιο φαινόμενο και συμβαίνει συνήθως όταν υπάρχει επικοινωνία της κύστης με γαλακτοφόρο πόρο. Σε αυτή την περίπτωση το υγρό έχει χαρακτηριστικά περιεχομένου κύστης μαστού.

Το 55% των κυστών μαστού ανευρίσκεται στον ΑΡ μαστό και το υπόλοιπο 45%  στον ΔΕ. Τα 2/3 στο άνω έξω τεταρτημόριο, το υπόλοιπο 1/3 στο έσω άνω. Στο κάτω μισό του μαστού είναι σπάνιο να υπάρχει κυστη μαστου.

Κυστη μαστου και ηλικίες όπου εμφανίζεται.

Η κυστη μαστου συναντάται πιο συχνά στη μέση και όψιμη αναπαραγωγική ηλικία, αυξάνοντας σε συχνότητα εμφάνισης από τα 35 έτη και άνω, με μέγιστη συχνότητα μεταξύ 40 και 50 ετών. Πριν τα 30 έτη η κύστη μαστού έχει ιδιαίτερα χαμηλή συχνότητα εμφάνισης. Σε μία μελέτη 2511 γυναικών, 78% από τις κύστες παρουσιάστηκε μεταξύ 35-50 ετών και μόνο το 2,3% πριν την ηλικία των 30 ετών. Οι κύστες εξαφανίζονται απότομα μετα την εμμηνόπαυση, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που χορηγούνται ορμονικά σκευάσματα. Σε γυναίκες μεγάλης ηλικίας η κύστη μαστού που εμφανίζεατι είναι συνήθως μεγάλου μεγέθους, και σχετίζεται συχνά με θήλωμα μαστού στην περίπτωση που υπάρχει αιματηρό υγρό από τη θηλή. Σε μία μελέτη βρέθηκε οτί μόνο το 6% από τις συμπωματικές γυναίκες μετά την ηλικία των 60 ετών παρουσίαζαν κύστες μαστού, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών είχαν κάνει χρήση ορμονικών σκευασμάτων (αντισυλληπτικά, ορμονική θεραπεία).

Κύστη μαστού εκτίμηση και αξιολόγηση

Ο πρωταρχικός στόχος στην εκτίμηση ενός κυστικού μορφώματος είναι ο υπολογισμός των πιθανοτήτων να υποκρύπτει κακοήθεια. Η διαφοροδιάγνωση μεταξύ κακοήθειας και καλοήθειας καθώς και ο χαρακτηρισμός της βλάβης σύμφωνα με τις πιθανότητες που έχει να σχετίζεται με κακοήθεια, πρακτικά επιτυγχάνεται με την λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση, μαστογραφία, υπερηχογράφημα, την αναρρόφηση με λεπτή βελόνα και την επισκόπηση του υγρού από την αναρρόφηση. Η εξέταση εκλογής που θα κατηγοριοποιήσει την κύστη μαστού ανάλογα με τις πιθανότητες να υποκρύπτει κακοήθεια είναι το υπερηχογράφημα.

Μετά το υπερηχογράφημα και σύμφωνα με τα μορφολογικά  χαρακτηριστικά τους, οι κυστικές βλάβες διαχωρίζονται

σε απλή κυστη μαστου,

σε επιπλεγμένες κύστεις μαστού (complicated cyst)

και σε σύμπλοκες – σύνθετες κύστες (complex cyst and solid masses)

Η απλή κυστη μαστου αποτελεί σύμφωνα με τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα καλοήθης πάθηση, οι επιπλεγμένες κύστεις πιθανώς καλοήθεις παθήσεις ενώ οι σύνθετες είναι ύποπτες για κακοήθεια και πρέπει να διενεργείται βιοψία.

Απλή κύστη μαστού

Οι απλές κύστες μαστού είναι στρόγγυλες-ωοειδείς δομές, γεμάτες υγρό, χωρίς συμπαγές περιεχόμενο, με τοίχωμα που επαλείφεται από επιθήλιο. Έχουν σχέση με την κυκλική και επαναλαμβανόμενη διέγερση των μαστών από τις γυναικείες ορμόνες κατά την διάρκεια της αναπαραγωγικής ζωής και μπορεί να επηρεάζονται στο μέγεθος και νούμερο κατά την διάρκεια του κύκλου. Στην εμμηνοπαυσιακή περίοδο, οι κύστες μαστού είναι πιο συχνές σε γυναίκες που χορηγείται μετεμμηνοπαυσιακή θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Η φυσιολογική εξελικτική πορεία μιας απλής κύστης μαστού είναι η ανάπτυξη της και στη συνέχεια η υποστροφή της. Σε μία μελέτη που εξετάσθηκαν 68 πρωτοεμφανιζόμενες ασυμπτωματικές κύστεις μαστού, καταγράφηκε ότι το 47% παρουσίασε πλήρη υποστροφή της κύστης μαστού στο πρώτο έτος παρακολούθησης, στα δύο χρόνια είχαν υποστρέψει σχεδόν τα δύο τρίτα, ενώ στα 5 χρόνια μόνο το 12% δεν είχε εμφανίσει κάποιου βαθμού υποστροφή. Η κύστη μαστού με τα παραπάνω χαρακτηριστικά στο υπερηχογράφημα  αυτές χαρακτηρίζεται BI-RADS 2. Ακόμη, απλές κύστεις μαστούπου είναι πολλαπλές και αμφωτερόπλευρες (>3 κύστεις, τουλάχιστον μία στον ένα μαστό) χαρακτηρίζονται συνήθως ως καλοήθεις βλάβες.

Απλή κύστη μαστού και διαχείριση

Η απλή κύστη μαστού ταυτοποιείται με το υπερηχογράφημα και επικουρικά με τις υπόλοιπες απεικονιστικές εξετάσεις (μαστογραφία) καθώς και με την αναρρόφηση του περιεχομένη της. Η αναρρόφηση μπορεί να διενεργηθεί για διαγνωστικό και για θεραπευτικό σκοπό. Σε περιπτώσεις που μια διατεταμένη κύστη μαστού προκαλεί πόνο, με την αναρρόφηση (FNA) συνήθως λύνετε η συμπτωματολογία και η κύστη μαστού τις περισσότερες φορές δεν επιστρέφει. Σε ασθενείς ηλικίας μέχρι 30-35 ετών μια ψηλαφητή – κυστική – βλάβη πρέπει να αξιολογηθεί εξαρχής με υπερηχογράφημα και σε δεύτερο χρόνο με μαστογραφία εφόσον υπάρχει ύποπτο εύρημα στο υπέρηχο ή στην κλινική εξέταση. Για ασθενείς 30-35 ετών και πάνω πρώτα για την εκτίμηση κύστης μαστού διενεργείται μαστογραφία και στη συνέχεια ο υπέρηχος. Η κλινική εξέταση και η λήψη ιστορικού προηγείται σε κάθε περίπτωση.Μία απλή κύστη μαστού είναι συνήθως ασυμπτωματική. Το υγρό σε μια απλή κύστη μαστού μπορεί να είναι διαυγές, θολό και κιτρινωπό, ή πρασινωπό σκούρο. Σε περίπτωση που υπάρχει επικοινωνία της κύστης με πόρο μπορεί να προκληθεί έξοδος υγρού από τη θηλή. Το αιματηρό υγρό είναι ύποπτο και συνήθως σχετίζεται με καλοήθη ή κακοήθη θηλώδη νεοπλάσματα του μαστού.

Απλή κύστη μαστού – Συνοπτικά

Οι απλές κύστεις περιέχουν μόνο υγρό, όχι συμπαγή στοιχεία, είναι καλοήθεις. Η παρακολούθηση της εξελικτικής τους πορείας ακολουθεί την διάγνωση τους, ενώ σε περίπτωση που προκαλούν συμπτώματα η παρακέντηση τους είναι διαγνωστική και θεραπευτική. Αν επανεμφανιστούν, έχει ένδειξη η δεύτερη αναρρόφηση ή η χειρουργική αφαίρεση εφ όσον προκαλούν συμπτώματα καθώς και σε περίπτωση που η ίδια η ασθενής το επιθυμεί.

Επιπλεγμένες κύστεις μαστού

Οι επιπλεγμένες κύστες αποτελούν μορφώματα του μαστού, όμοια με τις απλές κύστεις με τη διαφορά ότι εκτός από το υγρό περιέχουν και συμπαγή στοιχεία. Οι πιθανότητες να υποκρύπτουν κακοήθεια είναι ελάχιστες. Σε μία σειρά από 6 μελέτες, μόνο 2 (0,23%) από τις 868 βλάβες που χαρακτηρίστηκαν ως επιπλεγμένες κύστεις στο υπερηχογράφημα αποδείχθηκαν ότι υπέκρυπταν κακοήθεια. Η μία βλάβη ήταν DCIS μεγέθους 2χιλ που βρισκόταν εντός θηλώματος και η άλλη ήταν grade II, IDC NOS, μεγέθους 4 χιλ.

Τα παραπάνω ισχύουν με την παραδοχή ότι σίγουρα το μόρφωμα που εξετάζουμε είναι μια επιπλεγμένη κύστη, δηλαδή μια απλή κύστη η οποία κατά εξελικτική πορεία της φυσιολογικής υποστροφής της, είχε μία επιπλοκή, με αποτέλεσμα την δημιουργία συμπαγούς υλικού, και όχι ένα μικτό μόρφωμα με συμπαγές και κυστικό περιεχόμενο του οποίου η δημιουργία έχει πιθανότητες να υποκρύπτει καρκίνο.

Με άλλα λόγια το πρόβλημα και το στοίχημα παραμένει η διαφοροποίηση τους από τις σύνθετες κύστεις που είναι ύποπτες για κακοήθεια.

Έτσι σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία η επιπλεγμένες κύστεις χαρακτηρίζονται ως πιθανώς καλοήθεις βλάβες, BI-RADS 3.

Σύνθετες – σύμπλοκες κύστεις μαστού (Complex cystic breast masses)

Πρόκειται για κύστες – μορφώματα μαστού που συνδυάζουν κυστικό και συμπαγές περιεχόμενο, με την αρχιτεκτονική τους δομή τους να έχει τοιχώματα και διαφράγματα με πάχος πάνω του 0,5 χιλ. Τα μικτά κυστικά – συμπαγή μορφώματα είναι ύποπτα για κακοήθεια και πρέπει να λαμβάνεται βιοψία είτε χειρουργικά είτε με την τεχνική Core Biopsy (τεχνική βιοψίας με κυλινδρική βελόνη)

Τα ποσοστά κακοήθειας που αναφέρονται σε διαφορετικές μελέτες για τις σύνθετες κύστες μαστού, κυμαίνονται μεταξύ 23% και 31%.

Βιβλιογραφία

Το παραπάνω άρθρο διέπεται από ιατρική δεοντολογία, βασίζεται σε διεθνή ιατρικά άρθρα, δεν είναι διαφημιστικό. Ο σκοπός του είναι η σύντομη ενημέρωση του κοινού. Η ανάγνωση του δεν υποκαθιστά την επίσκεψη στον ειδικό χειρουργό μαστολόγο, ούτε παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες που θα οδηγήσουν το κοινό σε λανθασμένα συμπεράσματα

error: Content is protected !!